Vanaf september 2026 wil de Vlaamse regering het aantal effectieve lesdagen verhogen. Minister van Onderwijs Zuhal Demir kondigde een reeks maatregelen aan die moeten voorkomen dat schooldagen nog langer uitmonden in lesvrije momenten.
Pedagogische studiedagen, facultatieve vakantiedagen en lange examenperiodes worden daarbij stevig ingeperkt. De ambitie is duidelijk: meer structuur, meer les en meer voorspelbaarheid voor ouders en leerlingen.
De redenering van de regering: Vlaanderen hinkt achterop
Volgens de regering krijgen leerlingen in het secundair onderwijs vandaag ongeveer 11 procent minder les dan het OESO-gemiddelde, wat neerkomt op tot 22 lesdagen per schooljaar. Dat verschil zou vooral ontstaan door een opeenstapeling van uitzonderingen: pedagogische studiedagen, evaluatiedagen, facultatieve vrije dagen en momenten waarop scholen organisatorisch sluiten.
Daarom verdwijnen in zowel basis- als secundair onderwijs de facultatieve vakantiedagen volledig. In het basisonderwijs blijven nog maximaal drie halve pedagogische studiedagen mogelijk, telkens met verplichte opvang. In het secundair onderwijs mogen studiedagen niet langer leiden tot lesuitval. Ook de eerste en laatste schooldag worden voortaan volwaardige lesdagen.
“Zinvolle opvang”: een rekbaar begrip
Wanneer lessen toch niet doorgaan, wordt opvang de norm. Die moet bovendien “pedagogisch zinvol” zijn. Wat dat concreet inhoudt, mogen scholen zelf bepalen. Dat klinkt flexibel, maar roept tegelijk vragen op. Zinvolle opvang vraagt voorbereiding, omkadering en personeel — vaak boven op een al volle werkagenda.
Hier sluipt een gevoelig spanningsveld binnen: de impliciete boodschap dat lesvrije dagen gelijkstaan aan verloren tijd, terwijl leerkrachten die momenten net gebruiken voor overleg, remediëring, leerlingbesprekingen en professionalisering. Die werkzaamheden verdwijnen niet, maar moeten nu elders worden ingepast.
Klassenraden: efficiëntie versus volledigheid
Een van de meest opvallende ingrepen betreft de klassenraden. Voortaan hoeven niet langer alle leerkrachten die een leerling lesgeven aanwezig te zijn. Schooldirecties mogen zelf bepalen wie deelneemt, zolang de klassenraad “representatief en deskundig” blijft. Leerkrachten van de basisvakken moeten wel altijd aanwezig zijn.
Die maatregel wordt voorgesteld als een efficiëntiewinst, maar roept terechte bezorgdheden op binnen het onderwijsveld. Klassenraden zijn net bedoeld om een volledig en genuanceerd beeld van een leerling te krijgen. Ook leerkrachten van levensbeschouwelijke vakken, artistieke vakken of keuzevakken zien leerlingen in andere contexten: buiten toetsmomenten, in groepsdynamiek, in gedrag en attitude. Hun observaties zijn vaak cruciaal, zeker bij twijfelgevallen of kwetsbare leerlingen.
Door die stemmen structureel minder aanwezig te maken, dreigt men het beeld van de leerling te vernauwen tot louter meetbare prestaties.
De hardnekkige indruk: “scholen hebben tijd genoeg”
Wat in het debat weinig expliciet wordt benoemd, maar wel sterk meespeelt, is de terugkerende perceptie dat scholen en leerkrachten over een overvloed aan vrije tijd beschikken. Pedagogische studiedagen en deliberaties worden in publieke communicatie vaak herleid tot “vrije dagen voor leerlingen”, terwijl het in realiteit gaat om intensieve werkdagen voor het schoolteam.
De hervormingen vertrekken vanuit een begrijpelijke bezorgdheid over onderwijskwaliteit, maar riskeren tegelijk het signaal te geven dat overleg, afstemming en professionalisering secundair zijn aan zichtbare lestijd. Nochtans zijn net die onzichtbare momenten essentieel om kwaliteitsvol onderwijs mogelijk te maken.
Nog veel overleg nodig
De maatregelen zouden ingaan op 1 september 2026, maar moeten eerst besproken worden met vakbonden en onderwijskoepels. Die wijzen erop dat de voorstellen diep ingrijpen in de dagelijkse schoolorganisatie en niet los gezien kunnen worden van de werkdruk en het groeiende lerarentekort.
Meer lesuren op papier garanderen niet automatisch beter onderwijs. De uitdaging wordt om efficiëntie te verzoenen met pedagogische zorgvuldigheid en om leerkrachten niet te reduceren tot uitvoerders van lesuren, maar te erkennen als professionals die ook buiten het klaslokaal onmisbaar werk verrichten.
