Het was voor het eerst dit jaar ruim warmer dan 20 graden, terwijl de nachten nog erg koud blijven met temperaturen net boven het vriespunt. Die combinatie voelt opvallend aan, maar ze staat niet op zichzelf. In de lente wordt het verschil tussen dag- en nachttemperaturen steeds groter.
Volgens docent geografie Kwinten Van Weverberg van de UGent kan dat contrast vandaag oplopen tot 20 graden tussen ochtend en namiddag. Dat heeft in de eerste plaats te maken met het weerbeeld zelf: heldere luchten en veel zon zorgen ervoor dat het overdag sneller opwarmt en ’s nachts sneller afkoelt.
Heldere lucht vergroot het contrast
Bij een heldere nacht verdwijnt warmte sneller, terwijl de zon overdag meer ruimte krijgt om de temperatuur op te drijven. Meer zonneschijn en heldere luchten leiden daardoor tot grotere verschillen tussen dag en nacht.
Dat fenomeen past volgens Van Weverberg in een bredere evolutie. Uit onderzoek naar klimaatverandering blijkt dat de spreidstand tussen dag- en nachttemperaturen in de lente steeds groter wordt.
Drie factoren spelen mee
Van Weverberg wijst op drie factoren. Een eerste is dat klimaatzones door de klimaatverandering wat noordelijker zijn opgeschoven. Daardoor komt ons land vaker aan de mediterrane kant van de straalstroom terecht, wat de vorming van hogedrukgebieden boven België bevordert. Die brengen droger en warmer weer mee.
Daarnaast is de lucht zuiverder geworden. Sinds begin jaren 90 is er minder luchtvervuiling, waardoor de lucht helderder is en er meer zonneschijn mogelijk is. Ook de afname van de hoeveelheid bewolking speelt mee: minder wolken laten temperaturen makkelijker stijgen.
Geen gunstige evolutie
Dat warmere lentemaanden geen reden tot gejuich zijn, benadrukt Van Weverberg uitdrukkelijk. Europa warmt volgens hem twee keer zo snel op als de rest van de wereld. Een gevolg daarvan is dat het groeiseizoen veel vroeger start en dat periodes van droogte vaker voorkomen.
Een vroeger opschuivend groeiseizoen zorgt ook voor minder bodemvocht, wat het voorjaar droger maakt. Dat vergroot dan weer de kans op hittegolven in de zomer.
Opvallend is dat ook schonere lucht een neveneffect heeft. Het terugdringen van fossiele brandstoffen blijft belangrijk, maar minder luchtvervuiling betekent tegelijk dat het afschermende effect van vroegere vervuiling wegvalt. Daardoor wordt de opwarming in Europa sterker zichtbaar.
